Washington’dan F-35 Şartı: Türkiye S-400’lerde Taviz Vermeye Hazır Ama Sistemin Kendisinden Vazgeçmiyor!

🛡️ Türkiye, ABD Baskısına Rağmen S-400’lerden Vazgeçmiyor: Ankara’dan Ortak Denetim Teklifi Masada!

Türkiye, Rusya’dan 2019 yılında satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle ABD’nin yoğun baskısına direnç göstermeye devam ediyor. Bloomberg’ün iddialarına göre Ankara, sistemlerden tamamen vazgeçme talebini reddederken, Washington’a bu konuda bazı tavizler vermeye ve bir uzlaşma zemini oluşturmaya istekli. Kaynaklar, Türk makamlarının ABD ile S-400’lerin ortak teknik denetimi için bir mekanizma üzerinde anlaşmaya varabileceğini öne sürdü.

S-400 Krizi ve F-35 Çıkmazı

Türkiye’nin 2019’da S-400’leri Moskova’dan tedarik etmesi, NATO müttefiki olan Washington ile ilişkileri ciddi şekilde bozmuştu. ABD, S-400’lerin NATO savunma sistemleriyle uyumlu olmadığını ve Rusya’nın bu sistemler aracılığıyla F-35 savaş uçaklarının hassas verilerini ele geçirebileceği endişesiyle bir yıl sonra Türkiye’ye yaptırımlar uygulamış, en önemlisi de ülkeyi F-35 Müşterek Taarruz Uçağı programından dışlamıştı. Türkiye hükümeti ise bu alımı, ülkenin hava savunma ihtiyaçlarını karşılama ve tedarikçisini seçme konusundaki egemenlik hakkını kullanarak savundu.

Bloomberg’in haberine göre Türkiye, ABD’den 40 adet F-35 savaş uçağı satın alma konusundaki ilgisini koruyor. Ancak ABD Kongresi’nin uyguladığı ve yürürlükte kalan yaptırımlar nedeniyle bu alımın gerçekleşmesi mevcut durumda imkânsız görünüyor.

Haber ajansına konuşan kaynaklar, Ankara’nın ABD’nin kısıtlamaları kaldırmasını sağlamak amacıyla “uzlaşmaya istekli” olduğunu belirtti. Türkiye’nin atabileceği en büyük adımın ise S-400’lerin ABD ile ortak denetimi için bir teknik mekanizmaya onay vermek olabileceği iddia ediliyor. Bu, S-400’lerin aktif olarak kullanılıp kullanılmadığını veya NATO sistemlerine tehdit oluşturup oluşturmadığını denetlemek için bir uzlaşma kapısı açabilir.

Trump’tan Gelen F-35 Sinyali ve Erdoğan’ın Tepkisi

ABD Başkanı Donald Trump, Eylül ayı sonlarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşme sırasında Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını satın almasına açık olduğunu ima etmişti. Trump, “Onun belirli ihtiyaçları var ve bizim belirli ihtiyaçlarımız var,” demiş ve Erdoğan’ın “satın almak istediği” şeyleri elde etme konusunda “başarılı” olacağını eklemişti.

Ancak bu görüşmeden bu yana F-35’ler konusunda somut bir anlaşma açıklanmadı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise ABD ziyareti sırasında Fox News’e verdiği röportajda, Washington’ın F-35 yasağını eleştirmiş ve bu yasağın “stratejik ortaklığa yakışmadığını” dile getirmişti.

Küresel S-400 Etkisi: Hindistan Örneği

Türkiye S-400’ler yüzünden ABD ile zorlu bir süreçten geçerken, sistemin küresel pazardaki etkinliği de dikkat çekiyor. Geçen ay The Hindustan Times, üst düzey savunma kaynaklarına dayandırdığı haberinde, 2018’de 5.43 milyar dolara beş S-400 sistemi satın alan Hindistan’ın Rusya’dan beş sistem daha almayı düşündüğünü bildirmişti.

Hindistan Hava Kuvvetleri Komutanı Amar Preet Singh, Mayıs ayında İslamabad ile yaşanan gerilim sırasında Yeni Delhi tarafından konuşlandırılan S-400’lerin “oyun değiştirici” olduğunu ve Pakistan jetlerinin Hint hedeflerine yaklaşmasını etkili bir şekilde engellediğini ifade etmişti. Bu örnek, S-400’lerin hava savunma yeteneklerinin uluslararası alanda ne kadar değerli görüldüğünü kanıtlamaktadır.

Türkiye, bir yandan NATO ittifakı içerisindeki konumunu ve F-35 isteğini sürdürürken, diğer yandan egemenlik hakları ve savunma ihtiyaçları doğrultusunda edindiği S-400’leri de elden çıkarmama konusunda kararlı görünüyor. İki ülke arasındaki gerilimin, önerilen ortak denetim mekanizmasıyla yumuşayıp yumuşamayacağı, diplomatik sürecin önümüzdeki dönemde atacağı adımlara bağlı olacak.