Vatandaşlık Maaşı Uygulaması Başlıyor

Vatandaşlık maaşı ile ailelerin geliri tamamlanacak. 2026 yılında başlayacak pilot uygulama, başvuru şartları ve destek miktarı hakkında tüm detaylar haberimizde.

Vatandaşlık Maaşı Dönemi Başlıyor

Türkiye’nin sosyal yardım sisteminde köklü bir değişikliğe gidiliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı ve kamuoyunda Vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) resmen hayata geçiyor. Yeni sistem, devletin belirlediği bir gelir seviyesinin altında kalan hanelerin, aradaki fark kadar nakdi destek almasını öngörüyor. Bu devrim niteliğindeki uygulama ile kira, gıda ve ısınma gibi temel ihtiyaçların karşılanması ve yoksulluk sınırının altında hiçbir hanenin kalmaması hedefleniyor.

Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği

Sistemin temel çalışma prensibi, “eşik gelir” modeli üzerine kurulmuş durumda. Devlet, asgari yaşam standartlarını koruyabilmek adına bir gelir sınırı belirleyecek. Eğer bir hanenin toplam geliri bu sınırın altında kalıyorsa, aradaki fark devlet tarafından Vatandaşlık maaşı adı altında ödenecek. Bu model, sadece nakdi yardım yapmayı değil, aynı zamanda ailenin ekonomik durumunu belirli bir standarda yükseltmeyi amaçlıyor.

GETAD projesi kapsamında verilecek destekler sadece nakit para ile sınırlı kalmayacak. Hanenin ihtiyaç durumuna göre kira, gıda ve ısınma giderleri için de doğrudan ödemeler yapılacak. Bu sistemin en önemli özelliği ise yardımların “kişi bazlı” değil, “hane bazlı” olarak hesaplanacak olması. Yani evdeki bir kişinin geliri değil, o haneye giren toplam para ve hanedeki kişi sayısı dikkate alınarak bir hesaplama yapılacak. Böylece yardımların gerçekten ihtiyaç sahibi ailelere ulaşması sağlanacak.

Pilot Uygulama İlleri Seçiliyor

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, bütçe görüşmeleri sırasında yaptığı açıklamada sistemin takvimini netleştirdi. Yılmaz, Vatandaşlık maaşı uygulamasının 2026 yılında pilot olarak seçilen bazı illerde başlayacağını, 2027 yılında ise tüm Türkiye genelinde yaygınlaştırılacağını duyurdu. Pilot bölgelerdeki uygulamaların sonuçları analiz edilerek, sistemin eksik yönleri tamamlanacak ve ülke geneline en verimli haliyle entegre edilecek.

Bu süreçte Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, mahalle bazlı detaylı analizler yaparak ihtiyaç haritalarını çıkaracak. Sosyal yardımlaşma vakıfları aracılığıyla yürütülecek çalışmalarda, hanelerin sosyo-ekonomik durumları tek tek incelenecek. Mahalle mahalle yapılacak bu taramalar sonucunda, gerçekten desteğe ihtiyacı olan aileler sisteme dahil edilecek.

Bölgesel Farklılıklar Dikkate Alınacak

Yeni sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri de yardımların bölgesel ihtiyaçlara göre şekillendirilecek olması. Türkiye’nin her yerinde yaşam koşulları ve gider kalemleri aynı olmadığı için Vatandaşlık maaşı desteği de buna göre farklılık gösterecek. Örneğin, kış şartlarının ağır geçtiği Erzurum, Kars gibi illerde yaşayan ailelere daha yüksek oranda “ısınma ve yakıt desteği” sağlanacak.

Buna karşılık, kiraların ve yaşam maliyetlerinin çok yüksek olduğu İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde yaşayan ihtiyaç sahiplerine ise “kira desteği” öncelikli olarak verilecek. Bu esnek yapı sayesinde, devletin sağladığı kaynakların vatandaşın gerçek ihtiyacına nokta atışı yapması hedefleniyor. Böylece Erzurum’daki vatandaşın ısınma sorunu çözülürken, İstanbul’daki vatandaşın barınma yükü hafifletilmiş olacak.

Başvuru Şartları Neler Olacak?

Sistemin kimleri kapsayacağı konusu da netleşmeye başladı. Vatandaşlık maaşı uygulamasından yararlanabilmek için temel şart, hanenin toplam gelirinin devlet tarafından belirlenen “eşik rakamın” altında kalması olacak. Ancak sistem, çalışmayı teşvik edecek bir mekanizmaya sahip olacak. Yani sosyal yardıma ihtiyaç duyan ancak çalışma potansiyeli olan bireylerin istihdam piyasasına katılımı da desteklenecek.

Sistemden yararlanacak gruplar genel hatlarıyla şöyle:

• Geliri belirlenen eşik seviyesinin altında kalan haneler.
• Mahalle bazlı analizlerde ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilenler.
• Sosyal güvencesi olmayan veya geliri asgari yaşam standartlarını karşılamayan aileler.

Maaş Miktarı Nasıl Hesaplanacak?

Vatandaşların en çok merak ettiği konu ise Vatandaşlık maaşı miktarının ne kadar olacağı. Henüz net bir rakam telaffuz edilmese de sistemin mantığı “tamamlama” üzerine kurulu olduğu için herkes için sabit bir maaş olmayacak. Her hanenin alacağı destek miktarı, o hanenin gelir durumuna göre değişecek.

Örnek bir hesaplama yapmak gerekirse; devletin belirlediği eşik gelirin 20.000 TL olduğunu varsayalım. Eğer bir haneye giren toplam para 15.000 TL ise, devlet aradaki 5.000 TL’lik farkı o haneye ödeyecek. Eğer hanenin geliri 10.000 TL ise, devletin ödeyeceği destek miktarı 10.000 TL’ye çıkacak. Bu yöntemle, hiçbir hanenin gelirinin 20.000 TL’nin altına düşmemesi garanti altına alınmış olacak. Bu sayede gelir dağılımındaki adaletsizliğin giderilmesi ve yoksullukla mücadelede daha etkin bir yol izlenmesi amaçlanıyor.