Hürmüz Boğazı’nda Tanker Krizi

Hürmüz Boğazı’nda tanker krizi, ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından kritik boyutlara ulaştı. Güvenlik riskinin en üst seviyeye çıkmasıyla petrol tankerlerinin geçişi durma noktasına gelirken 700’ün üzerinde tanker boğazın her iki yakasında birikti.

Küresel Enerji Arzının Kilit Noktası

Basra Körfezi’nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz üretimini Umman Denizi ile Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor. Dünyadaki günlük petrol tüketiminin yüzde 20’sine denk gelen yaklaşık 20 milyon varilin geçtiği bu stratejik geçitten başta Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Kuveyt ve İran olmak üzere önemli miktarda petrol ile petrol ürünü taşınıyor. Sevkiyatın büyük bölümü Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yönlendiriliyor.

Sevkiyat Yüzde 86 Düştü

Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler’in analizine göre 27 Şubat’ta Hürmüz Boğazı’ndan 21 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşıyan 15 tanker geçiş yaptı. Geçişler 28 Şubat’ta 18 gemiyle 21,6 milyon varile yükseldi.

Ancak bölgede gerilimin tırmanmasıyla 1 Mart’ta boğazdan yalnızca 3 tanker geçebildi. Bu tankerlerde 2,8 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı; tankerlerden birinde yaklaşık 2 milyon varil ham petrol bulunuyordu. Bu yıl itibarıyla boğazdan taşınan ham petrol ve petrol ürünlerinin günlük ortalaması 19,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşmişti. Dolayısıyla 1 Mart’taki sevkiyat, günlük ortalamaya kıyasla yüzde 86 oranında keskin bir düşüş gösterdi.

Bu tablo, risklerin artmasından önce yüklerin hızla boşaltılması yönünde bir itici gücün oluştuğunu, ardından koşulların kötüleşmesiyle geçişlerin durma noktasına geldiğini ortaya koyuyor.

706 Tanker Bekleme Pozisyonunda

Bugün itibarıyla İranlı olmayan 706 tanker, Hürmüz Boğazı’nın iki yakasına yığılmış durumda. Toplam 334 ham petrol tankeri, 109 kirli petrol ürünü ve 263 temiz petrol ürünü taşıyan tankerler; Orta Doğu Körfezi, Umman Körfezi ve Arap Denizi’ndeki farklı noktalarda beklemede.

Körfez içinde tankerlere petrol yüklemesi devam etse de boğazdan doğu yönündeki çıkışların azalması ve yükün geçiş için daha uzun süre beklemesi nedeniyle varışlarda gecikme ile nakliye maliyetlerinde ciddi artış öngörülüyor.

Boğazda Güvenlik Alarmı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hafta sonu başlayan ortak saldırısının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı’nı kullanacak gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor” mesajları ilettiği iddiaları gündeme geldi. Bu mesajların Basra Körfezi’nde faaliyet gösteren gemilerin uluslararası çağrı kanalı VHF Kanal 16 üzerinden mürettebata iletildiği öne sürüldü. Ancak resmi makamlarca boğazın kapatıldığına dair herhangi bir açıklama yapılmadı. İran medyası ise boğazın fiilen kapandığını iddia etti.

Bazı konteyner gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan kaçınmak için U dönüşü yaptığı gözlemlenirken bölgedeki artan güvenlik riskleri nedeniyle dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketleri boğaz geçişlerini askıya aldı.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), dün yaptığı açıklamada hafta sonu Umman Körfezi, Musandam yakınları ve BAE kıyı sularında birden fazla ticari gemiye yönelik saldırıların teyit edilmesinin ardından Hürmüz Boğazı’na ilişkin deniz güvenliği durumunu en üst düzey risk seviyesi olan “kritik” seviyeye yükselttiğini duyurdu.