AYM’den Kritik Belediye Kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), mahalli idarelerin yapısını yakından ilgilendiren önemli bir hükme imza attı. Beklenen AYM belediye kararı Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanarak yürürlüğe girdi. Alınan karara göre, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin statüsünün değiştirilerek köye dönüştürülmesini içeren yasal düzenlemenin iptal talebi Yüksek Mahkeme tarafından reddedildi.

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 11. maddesinde yer alan ve 7551 sayılı Kanun ile değişikliğe uğrayan “Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler köye dönüştürülür” şeklindeki kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için başvuru yapmıştı. İptal isteminin temel dayanağı olarak; bu uygulamanın kamu yararı taşımadığı, kırsal kesimdeki nüfus kaybını hızlandıracağı ve vatandaşların büyükşehirlere göçünü tetikleyerek nüfus yoğunlaşmasına yol açacağı öne sürülmüştü. Ayrıca, değişkenlik gösteren nüfus verilerine dayalı idari yapı değişikliklerinin hukuki belirlilik ilkesiyle bağdaşmadığı iddia edilmişti.

Talebi esastan görüşen Yüksek Mahkeme, yasal düzenlemeyi Anayasa’ya uygun bularak iptal başvurusunu reddetti. Gerekçeli AYM belediye kararı detaylarında, idari birimlerin kurulması veya tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanun ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile gerçekleştirilmesinin anayasal bir zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Mahkeme, bu bağlamda mevcut kuralın Anayasa’nın 123. maddesine aykırılık teşkil etmediğini vurguladı.

Yüksek Mahkeme’nin kararında, demokratik temsil hakkının zedelenmediğine de dikkat çekildi. Belediyelerin tüzel kişilikleri sonlandırılırken, yöre halkının beş yıllık seçim dönemi iradesinin dönem sonuna kadar korunduğu, dönüşüm işlemlerinin ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanacağı belirtildi. Bu sürecin ardından vatandaşların, köy tüzel kişiliği organlarını oluşturmak üzere seçme ve seçilme haklarını kullanmaya devam edecekleri ifade edildi.

İlgili düzenlemenin sınırlarının açık, net ve anlaşılır bir şekilde çizildiğini belirten Anayasa Mahkemesi, kuralın asıl amacının “daha etkin ve verimli bir kamusal hizmet sağlamak” olduğunun altını çizdi. Kanun koyucunun takdir yetkisi çerçevesinde alınan bu kararın, hukuk devleti ve mahalli idarelerin özerkliği ilkeleriyle herhangi bir çelişki barındırmadığı kanaatine varılarak süreç nihayete erdirildi.