Çin ABD Gümrük Vergileri Konusunda İptal İstedi

Çin Ticaret Bakanlığı, ABD Yüksek Mahkemesi’nin kararının ardından Çin ABD gümrük vergileri uygulamasının tamamen kaldırılması yönünde resmi çağrıda bulundu.

Çin’den ABD’ye Çağrı

Dünya ekonomisinin iki devi arasındaki ticaret savaşlarında tansiyon, ABD Yüksek Mahkemesi’nin aldığı kritik kararın ardından yeniden yükseldi. Pekin yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump tarafından geçen yıl yürürlüğe konulan tek taraflı gümrük vergilerinin derhal iptal edilmesini talep etti. Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, Çin ABD gümrük vergileri uygulamasının hem uluslararası ticaret kurallarını hem de ABD’nin kendi iç hukukunu ihlal ettiği vurgulandı. Yüksek Mahkeme’nin, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında vergi artırma yetkisinin bulunmadığına hükmetmesi, Pekin’in elini güçlendiren en büyük yasal dayanak haline geldi. Bu gelişme, küresel piyasalarda ticaret savaşının seyrine dair yeni bir belirsizlik dalgası başlattı.

Çin hükümeti, başından beri ticaret savaşlarının kazananı olmayacağını ve tek taraflı korumacılık önlemlerinin küresel tedarik zincirine ağır darbeler vurduğunu savunuyor. Pazartesi günü yapılan açıklamada, ABD’nin bu vergileri kaldırmasının sadece ikili ilişkiler için değil, dünya ekonomisinin istikrarı için de bir zorunluluk olduğu belirtildi. Trump yönetimi tarafından geçen yıl başlatılan ve birçok ticari ortağı hedef alan yüzde 10’luk taban gümrük vergisi, mahkeme kararıyla hukuki zeminini kaybetmiş durumda. Ancak Beyaz Saray’ın bu karara karşı gösterdiği sert direnç, gerilimin kısa vadede düşmeyeceğine işaret ediyor.

Yüksek Mahkeme Kararının Etkileri

ABD Yüksek Mahkemesi’nin aldığı karar, Donald Trump’ın ekonomi politikasının merkezinde yer alan “tarife silahını” önemli ölçüde kısıtladı. Mahkeme, Başkan’ın IEEPA yasasını kullanarak geniş kapsamlı gümrük vergileri uygulama yetkisinin olmadığını belirterek, geçen yıl yürürlüğe giren önlemlerin çoğunu geçersiz kıldı. Bu karar, özellikle Çin ABD gümrük vergileri nedeniyle milyarlarca dolarlık ek maliyetle karşı karşıya kalan ithalatçı ve ihracatçılar için büyük bir yasal zafer olarak nitelendiriliyor. Pekin ise bu durumu, Washington üzerindeki baskıyı artırmak için bir fırsat olarak kullanıyor.

Trump yönetimi, karara tepki olarak farklı yasal yollar üzerinden vergileri yeniden yürürlüğe koyma hazırlıklarına başladı. Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, yönetimin “haksız ticari uygulamalar” gerekçesiyle yeni soruşturmalar açacağını ve kalıcı tarifeleri geri getirmek için alternatif yasal mekanizmalar üzerinde çalıştığını duyurdu. Bu durum, yasal bir boşluk oluşsa bile ABD yönetiminin korumacı politikalarından vazgeçmeye niyetli olmadığını gösteriyor. Analistler, bu yasal çatışmanın ABD iç siyasetinde de derin bölünmelere yol açabileceğini öngörüyor.

Ticaret Savaşının Tarihsel Arka Planı

ABD ve Çin arasındaki ekonomik ilişkiler, özellikle teknoloji transferi ve ticaret dengesizliği konularında yıllardır süregelen bir gerilime sahip. Ancak Trump’ın geçen yıl başlattığı hamleler, bu gerilimi topyekûn bir ticaret savaşına dönüştürdü. Bir dönem ABD’nin Çin mallarına uyguladığı vergiler yüzde 145 seviyelerine kadar çıkarken, Çin de buna karşılık vererek ABD ürünlerine yüzde 125’e varan tarifeler uygulamıştı. Geçtiğimiz Kasım ayında sağlanan geçici ateşkes ile vergiler belirli sektörlerde yüzde 10 seviyesine çekilmişti.

Trump’ın Sert Tepkisi Ve Yeni Hamleler

Yüksek Mahkeme’nin kararını “felaket” olarak nitelendiren Donald Trump, vakit kaybetmeden farklı bir yasa çerçevesinde dünya genelinde geçici olarak uygulanacak yüzde 15’lik yeni bir gümrük vergisi kararnamesi imzaladı. Beyaz Saray, ticaret ortaklarının mahkeme kararından bağımsız olarak daha önce verdikleri taahhütlere sadık kalmasını bekliyor. Özellikle İngiltere, Güney Kore ve Avrupa Birliği gibi tarafların, vergi baskısı altında imzaladıkları anlaşmalardan geri adım atmamaları konusunda uyarılar yapıldı.

Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, ABD’nin ulusal çıkarlarını korumak için her türlü aracı kullanacaklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Yüksek Mahkeme kararı usule ilişkin bir kısıtlama getirse de, Amerikan işçisini ve sanayisini haksız rekabete karşı koruma kararlılığımız değişmemiştir. Alternatif yasal yollarla tarifelerin kalıcı hale getirilmesi için çalışmalarımız sürmektedir. Ortaklarımızın, imzalanan ticaret anlaşmalarındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini bekliyoruz.”

Küresel Pazarlarda Belirsizlik Hakim

Mahkeme kararı ve Trump’ın yeni vergi hamlesi, dünya genelindeki ticaret ortakları arasında karışık tepkilere yol açtı. Avrupa Komisyonu, ABD’nin niyetleri konusunda “tam netlik” talep ederken, 2025 yılında imzalanan ve vergileri sınırlayan anlaşmaya sadık kalınması gerektiğini hatırlattı. Hindistan ise mahkeme kararının ardından oluşan “yeni belirsizlik” ve Trump’ın sert tepkisi nedeniyle, Washington’a gidecek olan ticaret heyetinin ziyaretini ertelediğini duyurdu.

Mart ayı sonunda Trump’ın Pekin’e yapacağı devlet ziyareti, kapsamlı bir ticaret anlaşmasının imzalanması için kritik bir dönemeç olarak görülüyor. Birçok ekonomi analisti, Yüksek Mahkeme kararının Çin’in pazarlık masasındaki konumunu güçlendirdiğini savunuyor. Ancak Trump yönetiminin pes etmeyen tavrı, Mart ayındaki zirvenin oldukça sert geçeceğinin sinyallerini veriyor. Küresel ekonomi aktörleri, bu devasa satranç oyununun bir sonraki hamlesini büyük bir endişeyle bekliyor.