Fransa’dan Fildişi Sahili’ne Tarihi İade

Fransa, sömürgeci geçmişiyle yüzleşme ve çalınan kültürel mirasları iade etme yolunda sembolik önemi yüksek bir adım daha attı. Fildişi Sahili’nin kutsal mirası olarak kabul edilen ve “konuşan davul” olarak bilinen Djidji Ayokwe, yaklaşık bir asır sonra anavatanına geri döndü. UNESCO tarafından Pazar günü yapılan açıklamada, bu iadenin sömürgeci güçler tarafından gasp edilen Afrika mirasının restorasyonu çabalarında kritik bir dönüm noktası olduğu vurgulandı. Ebrie halkının kültürel ve sanatsal geleneklerinin merkezinde yer alan bu devasa enstrüman, bir müzik aleti olmanın çok ötesinde; tehlikeleri haber vermek, toplulukları savaşa hazırlamak ve törenler için köylüleri bir araya getirmek amacıyla kullanılan stratejik bir iletişim aracıydı.+1

1916 yılında Fransız sömürge birlikleri, Atchan halkının direnişini kırmak ve iletişim ağlarını koparmak amacıyla bu kutsal davula el koymuştu. 1929 yılında Fransa’ya taşınan eser, önce Musée de l’Homme’da sergilenmiş, 2006 yılında ise Paris’teki Quai Branly-Jacques Chirac Müzesi’ne devredilmişti. Paris’te düzenlenen resmi teslim törenine Fildişi Sahili Kültür Bakanı Francoise Remarck ve Fransız mevkidaşı Rachida Dati katıldı. UNESCO, bu tarihi sürece Abidjan’daki ofisi aracılığıyla destek verirken, davulun iade sonrası korunması ve tanıtılması için 100 bin dolarlık bir fon tahsis ettiğini duyurdu.+1

Djidji Ayokwe: Direnişin Ve Kültürün Sesi

Djidji Ayokwe, sadece bir sanat eseri değil, aynı zamanda bir halkın hafızası ve sömürge karşıtı mücadelesinin bir parçası olarak görülüyor. Fransız yetkililerin davula el koyma gerekçesi, bu enstrümanın halkı organize etme gücünden duyulan korkuydu.

Eserin tarihi yolculuğu ve önemi:

• 1916: Fransız birlikleri, yerel direnişi bastırmak için davula el koydu.
• 1929: Eser, “sömürge ganimeti” olarak Paris’e götürüldü.
• Kültürel İşlev: Davulun çıkardığı özel ses tonları, geniş alanlarda haberleşmeyi ve toplumsal seferberliği sağlıyordu.
• Manevi Değer: Ebrie ve Atchan halkları için toplumsal birliği temsil eden “kutsal bir ata yadigarı” kabul ediliyor.

Avrupa’da Sömürge Mirası Tartışmaları

Fransa’nın bu adımı, Avrupa genelinde müzelerde tutulan sömürge dönemi koleksiyonlarının geleceğine dair süregelen tartışmaları yeniden alevlendirdi. Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 2017 yılında verdiği taahhütle Afrika kültürel varlıklarının iadesini hızlandırma sözü vermişti.

Benzer iade süreçleri ve diplomatik adımlar:

• Benin Örneği: Fransa, 2021 yılında Benin’deki Abomey Kraliyet Sarayı’ndan yağmalanan 26 değerli eseri iade etmişti.
• Macron’un Vizyonu: Eski sömürge güçleri ile Afrika ülkeleri arasındaki ilişkileri “kültürel diplomasi” üzerinden yeniden inşa etme çabası.
• Restorasyon Süreci: Belçika ve Almanya gibi diğer Avrupa ülkeleri de benzer şekilde Nijerya ve Kongo gibi ülkelere eser iadelerini gündemlerine aldılar.

Gelecek Nesiller İçin Mirasın Korunması

Teslim töreninde konuşan Fildişi Sahili Kültür Bakanı Francoise Remarck, “Tüm Fildişi Sahili bu mirası kucaklamaya hazır” diyerek duyulan büyük heyecanı dile getirdi. Fransız Bakan Rachida Dati ise sembolik değeri çok yüksek olan bu eserin nihayet evine dönmesinden derin bir duygu duyduğunu belirtti. Fransa’dan Fildişi Sahili’ne tarihi iade süreci, uluslararası hukukta sömürge döneminde alınan eserlerin iadesi konusunda güçlü bir emsal teşkil ediyor. UNESCO’nun sağladığı finansal destek, davulun Abidjan’daki yeni müze kompleksinde en yüksek teknolojiyle korunmasını ve gelecek kuşaklara bir direniş sembolü olarak aktarılmasını garanti altına alacak.