İspanya’da Tartışmalı Ötanazi Kararı

İspanya’da hukuk tarihine geçen ve kamuoyunu derinden sarsan bir ötanazi davasında son aşamaya gelindi. İspanya Anayasa Mahkemesi, 20 Şubat 2026 tarihinde verdiği kararla, 25 yaşındaki paraplejik Noelia’nın ötanazi talebini onaylayarak babasının bu süreci durdurma girişimini reddetti. 2022 yılında gerçekleştirdiği bir intihar girişimi sonrası beşinci kattan atlayarak felç kalan ve kronik ağrılarla yaşamını sürdüren Noelia, 2024 yılında “onurlu bir ölüm” hakkını kullanmak için resmi başvuruda bulunmuştu. İspanya’da tartışmalı ötanazi kararı ile birlikte, mahkeme heyeti genç kadının karar verme yetisinin yerinde olduğuna ve yasal şartları taşıdığına hükmetti. Bu karar, İspanya’da 2021 yılında yürürlüğe giren ötanazi yasasının, aile üyelerinin itirazları karşısındaki üstünlüğünü tescilleyen en önemli içtihatlardan biri oldu.

Davanın seyri, Noelia’nın babasının, kızının psikolojik durumunun sağlıklı karar vermesine engel olduğunu iddia etmesiyle karmaşık bir hal almıştı. Muhafazakar bir hukuk grubu olan “Hristiyan Avukatlar” (Abogados Cristianos) tarafından desteklenen baba, ötanazi prosedürünü Ağustos 2024’ten bu yana alt mahkemeler nezdinde durdurmayı başarmıştı. Ancak hem Barselona Yerel Mahkemesi hem de Yargıtay, Noelia’nın defalarca yapılan tıbbi ve psikolojik testlerden başarıyla geçtiğini, maruz kaldığı fiziksel ve ruhsal acının “tahammül edilemez” olduğunu raporladı. İspanya’da tartışmalı ötanazi kararı sonrası aile avukatları, davayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşıyacaklarını ilan etti.

Ötanazi Yasası Ve Artan İstatistikler

İspanya, ötanaziyi yasallaştıran dördüncü Avrupa Birliği ülkesi olmasından bu yana, bu hakkı kullanan vatandaşların sayısında belirgin bir artış gözlemleniyor. 2026 yılı başında yayımlanan resmi verilere göre, sistemin işleyişi ve toplumsal kabulü her geçen gün derinleşiyor.

İspanya ötanazi verileri ve yasal kriterler:

• 2024 Verileri: Geçtiğimiz yıl 426 kişi ötanazi yoluyla hayatına son verdi; bu rakam 2022 yılına göre %48’lik bir artışa tekabül ediyor.
• Başvuru Sebepleri: Vakaların %32,5’i nörolojik hastalıklar, %30’u ise kanser kaynaklı dayanılmaz acılardan oluşuyor.
• Yasal Şartlar: 18 yaşından büyük olmak, İspanyol vatandaşı olmak ve 15 gün arayla iki kez yazılı talepte bulunmak temel şartlar arasında.
• Değerlendirme Süreci: Her talep, biri doktor diğeri hukukçu olan bağımsız bir kurul tarafından denetleniyor.

Hukuk Ve Etik Arasındaki Çatışma

Noelia vakası, ötanazi yasasındaki bir boşluğu da gündeme taşıdı: Bir yetişkinin kendi yaşamı üzerindeki kararına, aile üyeleri hangi noktaya kadar müdahale edebilir? İspanya Anayasa Mahkemesi, bireysel özgürlüğün ve onurlu yaşam hakkının aile rızasından üstün olduğunu vurgulayarak bu soruya net bir yanıt verdi.

Davadaki temel görüş ayrılıkları:

1. Baba Ve Avukatlar: Noelia’nın geçmişteki intihar girişimlerini bir “zihinsel istikrarsızlık” kanıtı olarak sunuyor ve yaşam hakkının her koşulda korunması gerektiğini savunuyor.
2. Sağlık Komisyonu Ve Mahkeme: Noelia’nın paraplejik durumunun geri döndürülemez olduğunu, tıbbi bakımın acılarını dindirmeye yetmediğini ve kararın “özgür iradeyle” alındığını belirtiyor.
3. Katolik Kilisesi: Yasanın “hayatın değerini düşürdüğünü” ve devletin ölüm yerine palyatif bakıma odaklanması gerektiğini savunarak karara tepki gösteriyor.

Avrupa’da Değişen Dengeler

İspanya’daki bu gelişme, ötanazi tartışmalarının sürdüğü İngiltere, Fransa ve Almanya gibi ülkeler için de bir referans noktası teşkil ediyor. Noelia’nın durumunda olduğu gibi, terminal bir hastalığı olmasa dahi “ağır ve kronik bir sakatlık” nedeniyle ötanaziye izin verilmesi, yasaların kapsamının genişlediğini gösteriyor.

Anayasa Mahkemesi’nin kararı kesin olsa da, “Hristiyan Avukatlar” grubunun AİHM’e yapacağı başvuru, infaz sürecini teknik olarak tekrar geciktirebilir. Ancak hukuk uzmanları, Strasbourg’un bireysel haklar konusunda genellikle ulusal mahkemelerin “özgür irade” tespitlerine saygı duyduğuna dikkat çekiyor. İspanya’da tartışmalı ötanazi kararı, Avrupa genelinde bireysel özerklik ile ailevi haklar arasındaki sınırın nerede çizilmesi gerektiğine dair uzun yıllar sürecek bir tartışmayı tetiklemiş durumda.