MİT Arşivinden Tarihi Belge: “Ajan Lawrence”ın Gizli Faaliyetleri İfşa Edildi

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), resmi internet sitesindeki “Özel Koleksiyon” bölümünde, Orta Doğu tarihinin en tartışmalı figürlerinden biri olan İngiliz casusu Thomas Edward Lawrence (Arabistanlı Lawrence) hakkında hazırlanan 1929 tarihli orijinal raporu kamuoyuyla paylaştı.

Belgenin Detayları: Kılık Değiştiren Bir Casus

23 Eylül 1929 tarihli bu istihbarat raporu, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MİT’in öncülü) tarafından hazırlanmış ve o dönemin devlet ricaline (Genelkurmay, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları) sunulmuş. Raporun en dikkat çekici kısımları şöyle:

• Kullandığı İsimler ve Kılıklar: Lawrence’ın Mısır, Suriye ve Irak’ta “Şeyh Abdullah” müstear ismiyle Müslüman hocası kılığında, Kudüs’te ise “Yakos İskinazi” adıyla Amerikalı bir Musevi hahamı şeklinde faaliyet yürüttüğü belirtiliyor.
• Provokasyon Faaliyetleri: Kudüs’teki Ağlama Duvarı (Burak-ı Şerif) civarında Müslümanlara ve Yahudilere ayrı ayrı zamanlarda “zehirli telkinlerde” bulunarak halkı birbirine kışkırttığı ve bölgedeki çatışma ortamını hazırladığı ifade ediliyor.
• Mısır ve Sudan Planı: İngiliz istihbaratının, Mısır’a istiklal verilmesini engellemek için Sudan üzerinden Mısır’da karışıklıklar çıkarma planı yaptığı ve Lawrence’ın bu amaçla Sudan’a (Hartum) geçtiği bilgisi raporda yer alıyor.

Fotoğraflı ve Mühürlü Rapor

MİT tarafından yayımlanan belgede Lawrence’ın asker üniformalı bir fotoğrafı da bulunuyor. Belge, İngiliz istihbarat servisinin (Intelligence Service) o dönemki İngiltere Başbakanı MacDonald’ın “ılımlı” siyasetinden memnun olmadığını ve bölgeyi istikrarsızlaştırarak İngiliz hakimiyetini pekiştirmeyi hedeflediğini kanıtlar nitelikte.

Lawrence Kimdir? (Kısa Özet)

• Rolü: 1. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu’na karşı yürütülen Arap Ayaklanması’nı organize eden kilit İngiliz subayıdır.
• Taktikleri: Gerilla savaşı, demiryolu sabotajları ve kabileleri Osmanlı’ya karşı kışkırtma konularında uzmanlaşmıştır.
• Mirası: Orta Doğu’daki bugünkü sınırların ve çatışmaların temellerini atan figürlerden biri olarak kabul edilir.