Okuma Yazma Demans Riskini Azaltıyor

Okuma ve yazma gibi zihinsel aktiviteler demans riskini %40’a varan oranda azaltıyor. Bilimsel araştırma sonuçları ve Alzheimer’ı geciktirme yöntemleri, demans riskini azaltan aktiviteler haberimizde.

Zihin Egzersizi Demansı Engelliyor

Dünya genelinde tıp dünyasının en büyük mücadele alanlarından biri olan bilişsel gerileme ve Alzheimer hastalığına karşı umut verici yeni veriler paylaşıldı. Bilimsel bir araştırma; okuma, yazma ve yeni diller öğrenme gibi zihinsel aktivitelerin demans riskini azaltan aktiviteler yüzde 38 oranında düşürebileceğini somut verilerle ortaya koydu. Chicago’daki Rush Üniversitesi Tıp Merkezi tarafından yürütülen çalışma, entelektüel çabanın beyni sadece geliştirmekle kalmadığını, aynı zamanda yaşlılık döneminde ortaya çıkabilecek ağır bilişsel bozukluklara karşı bir kalkan oluşturduğunu gösteriyor.

Günümüzde demans, küresel ölçekteki en büyük sağlık tehditlerinden biri olarak kabul ediliyor. Veriler, dünya genelinde bu durumla yaşayan insan sayısının 2050 yılına kadar üç katına çıkarak 150 milyonu aşacağını öngörüyor. Uzmanlar, bu devasa artışın gelecekteki sağlık ve sosyal bakım sistemleri üzerinde sürdürülemez bir baskı oluşturacağı uyarısını yaparken, bireysel önlemlerin ve yaşam tarzı değişikliklerinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.

Bilişsel Sağlık İçin Yaşam Boyu Eğitim

Araştırmacı Andrea Zammit liderliğindeki ekip, ileri yaştaki bilişsel sağlığın, yaşam boyu maruz kalınan entelektüel uyaranlardan doğrudan etkilendiğini belirtiyor. Çalışma kapsamında, başlangıçta demans belirtisi göstermeyen ve yaş ortalaması 80 olan 1.939 kişi yaklaşık sekiz yıl boyunca titizlikle takip edildi. Araştırmanın en dikkat çekici yanı, katılımcıların hayatlarının üç farklı evresindeki bilişsel alışkanlıklarının mercek altına alınmasıydı.

İncelenen dönemler ve kriterler şunlar oldu:

• 18 Yaş Öncesi: Çocukluk ve gençlik dönemindeki kitap okuma sıklığı, evde gazete ve atlas gibi bilgi kaynaklarına erişim imkanı ve alınan yabancı dil eğitimi.
• Orta Yaş: Yetişkinlik döneminde kütüphane kartı sahipliği, düzenli müze ziyaretleri ve bilimsel ya da edebi yayınlara olan abonelikler.
• İleri Yaş: Emeklilik ve yaşlılık döneminde okuma, yazma ve çeşitli zeka oyunları oynama faaliyetlerinin sürekliliği.

Bu süreçlerin her biri, beynin “bilişsel rezerv” adı verilen koruma mekanizmasını güçlendirerek demans riskini azaltan birer yapı taşı olarak tanımlanıyor.

Alzheimer Başlangıcında 5 Yıllık Erteleme

Neurology dergisinde yayımlanan sonuçlar, zihinsel faaliyetlerin gücünü çarpıcı bir farkla kanıtlıyor. Zihinsel olarak en aktif olan yüzde 10’luk kesimin, en az aktif olan gruba kıyasla Alzheimer riskinin yüzde 38, hafif bilişsel bozukluk riskinin ise yüzde 36 daha düşük olduğu saptandı. Bu istatistikler, sadece bir riski azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda hastalığın ortaya çıkış süresini de ciddi oranda öteliyor.

Araştırmaya göre, yaşam boyu zihinsel zenginliği en yüksek olan kişilerde Alzheimer hastalığı ortalama 94 yaşında görülürken, zihinsel aktivitesi düşük grupta bu yaş 88 olarak kaydedildi. Bu durum, sadece okuyarak ve yazarak hastalığın başlangıcında 5 yıldan fazla bir gecikme sağlanabileceği anlamına geliyor. Hafif bilişsel bozukluklarda ise bu gecikme süresinin 7 yıla kadar çıktığı gözlemlendi. Bu süreler, bir bireyin yaşam kalitesini koruması ve bağımsız hareket edebilmesi adına çok kritik yıllar olarak değerlendiriliyor.

Kütüphaneler Sağlık Merkezi Gibi Çalışmalı

Haberimize konu olan araştırmada, yaşam boyu öğrenmenin demans riskini doğrudan durdurduğuna dair kesin bir biyolojik kanıt sunulmasa da, zihinsel aktiviteler ile bilişsel sağlık arasındaki bağın yadsınamaz olduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, demansın yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası veya doğal bir sonucu olmadığını özellikle belirtiyorlar.

Sağlık otoriteleri, kütüphaneler, halk eğitim merkezleri ve yaşlılar için düzenlenen eğitim programlarının aslında birer “önleyici sağlık merkezi” gibi işlev görmesi gerektiğini ifade ediyor. Zenginleştirici ortamlara erişimin artırılması, toplum genelinde hastalığın görülme sıklığını aşağı çekecek en düşük maliyetli ve en etkili yöntemlerden biri olarak görülüyor. Zihni aktif tutan her yeni kelime, her yeni sayfa ve her yeni hobi, beyindeki sinaptik bağlantıları güçlendirerek yaşlılık döneminde zihinsel bir kale inşa edilmesini sağlıyor.