Küresel Su İflası ve Dünya Su Krizi Raporu

Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan küresel su iflası raporu, su kaynaklarının tükenişini ve dünya nüfusunun karşı karşıya olduğu büyük tehlikeyi inceliyor.

Küresel Su İflası Başladı

Dünya genelinde tatlı su kaynaklarının yönetimi, insanlık tarihinin en kritik dönemlerinden birine girdi. Birleşmiş Milletler Üniversitesi (UNU) tarafından hazırlanan son rapor, durumun artık basit bir “kriz” olmanın ötesine geçtiğini vurguluyor. Küresel su iflası olarak tanımlanan bu yeni dönem, su bütçesinin harcanan miktarı karşılayamadığı bir çöküş sürecine işaret ediyor. Raporun yazarı ve UNU Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Direktörü Kaveh Madani, durumu çarpıcı bir benzetmeyle açıklıyor: “Uzun süre boyunca su kullanımımız, doğanın her yıl yağmur ve kar yoluyla sunduğu gelirini aştı. Bu dengesizlik nedeniyle tasarruf hesabımızdan, yani rezervlerimizden çekim yapmak zorunda kaldık ve iflas kaçınılmaz hale geldi.”

Bu durum, sadece çevresel bir sorun değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal bir yıkım riski taşıyor. Güvenli suya erişimin kısıtlanması, kirlilik ve su kalitesindeki dramatik bozulma, dünyayı bir “su krizi” çağından çıkarıp, telafisi çok daha zor olan küresel su iflası çağına sokmuş durumda.

Rakamlarla Su Kıtlığı Tablosu

Raporda paylaşılan veriler, tehlikenin boyutlarını tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Bugün dünya nüfusunun büyük bir bölümü su stresi altında hayatını sürdürmeye çalışıyor. Mevcut durumun insani boyutu şu başlıklarla özetleniyor:

• Erişim Sorunu: Yaklaşık 2,2 milyar insan güvenli içme suyundan mahrum yaşıyor.
• Sanitasyon Krizi: 3,5 milyar insan güvenli sanitasyon (hijyen ve kanalizasyon) hizmetlerine erişemiyor.
• Ciddi Kıtlık: Dünya genelinde 4 milyar kişi, yılın en az bir ayında hayati tehlike arz eden su kıtlığı yaşıyor.
• Güvenlik Riski: Nüfusun yüzde 75’i, su açısından “güvensiz” ya da “kritik derecede güvensiz” olarak sınıflandırılan bölgelerde ikamet ediyor.

Bu istatistikler, suyun artık sınırsız bir kaynak olmadığını, aksine yanlış yönetim nedeniyle hızla tükenen bir varlık haline geldiğini kanıtlıyor. Özellikle küresel su iflası kavramı, bu kıtlığın geçici olmadığını, sistemin temelden çöktüğünü vurguluyor.

Yeraltı Kaynakları ve Göller Alarm Veriyor

Dünyanın su rezervleri sadece yüzeyde değil, yeraltında da hızla tükeniyor. Küresel ölçekte evsel kullanım suyunun yarısı yeraltı sularından sağlanırken, bu kaynağın geri dönüşümsüz bir şekilde harcandığı görülüyor.

Özellikle tarımsal sulama için kullanılan suyun plansız tüketilmesi, yeraltı su depolarının (akiferlerin) dolmasına izin vermeden boşaltılmasına neden oluyor. Bu da küresel su iflası sürecini hızlandıran en temel faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Ekolojik Yıkım ve Ekonomik Kayıplar

Su kaynaklarının tükenmesi sadece insanları değil, ekosistemleri de doğrudan etkiliyor. Son 50 yılda, yaklaşık 410 milyon hektar doğal sulak alan (neredeyse Avrupa Birliği’nin toplam yüz ölçümü kadar) yok oldu. Bu kayıpların maliyeti ise trilyon dolarlarla ölçülüyor.

“Sesi olmayan paydaşın, yani çevrenin payını adeta çaldık. Bunun sonucu olarak bugün ekosistemlerin çöküşüne tanıklık ediyoruz.” – Kaveh Madani

Rapora göre, sulak alan ekosistemlerinin kaybı yıllık 5,1 trilyon dolar gibi devasa bir maliyeti beraberinde getiriyor. Sadece 2022-2023 yıllarında yaşanan kuraklığın doğrudan ekonomik faturası ise 307 milyar dolar olarak kayda geçti. Ayrıca, yanlış sulama pratikleri nedeniyle 100 milyon hektar tarım arazisi tuzlanarak kullanılamaz hale geldi. Bu durum, gıda güvenliğini de doğrudan tehdit ediyor.

Su İflası Bir Kader Değil, Tercih

Kaveh Madani’ye göre, bu iflas bir son değil; aksine hataların kabul edilmesi ve geleceğin yeniden inşa edilmesi için bir fırsat. “Kriz” kelimesinin geçici bir durumu ifade ettiğini ancak su sorununun artık “yeni normal” olduğunu belirten Madani, çözümün şeffaf bir su bütçesi yönetiminden geçtiğini vurguluyor.

Küresel su iflası ile mücadelede en büyük yük, sınırlı yapısal ve ekonomik seçenekleri olan Küresel Güney ülkelerine düşüyor. Ancak zengin ya da fakir fark etmeksizin tüm ülkelerin su harcamaları ile mevcut bütçeleri arasındaki dengeyi yeniden kurmaları gerekiyor. Suya yapılacak yatırımlar sadece baraj yapmakla sınırlı kalmamalı; iklim değişikliğine uyum, çölleşmeyle mücadele ve biyolojik çeşitliliğin korunması gibi stratejik alanları da kapsamalıdır. İnsanlığın bu varoluşsal tehdidi aşması için suyun, atalardan kalan bir miras değil, gelecek nesillere devredilmesi gereken hayati bir doğal varlık olarak görülmesi şarttır.